Yaşanabilir kentler tesadüfen oluşmaz. Bir şehrin ulaşım sistemi, konut politikası, kamusal alanları, yeşil altyapısı, tarihî mirası ve ekonomik yapısı onlarca yıl boyunca alınan kararların ürünüdür.
Dolayısıyla bugün Bursa’nın yaşam kalitesi açısından öne çıkması, tek bir belediye döneminin ya da tek bir yatırımın sonucu değildir. Bu durum; coğrafya, tarih, planlama ve ekonomik gelişimin uzun yıllar boyunca birbirini etkilemesiyle ortaya çıkan bir kent modelidir.
Kent planlama literatüründe yaşanabilirlik; erişilebilirlik, sürdürülebilirlik, güvenlik, sosyal bütünleşme ve çevresel kalite gibi çok katmanlı kavramlarla açıklanır. Bu nedenle yaşam kalitesi, yalnızca “güzel şehir” olmanın değil, iyi yönetilen bir kentsel sistemin göstergesidir.
Sanayi Kenti Olmanın Çelişkisi
Bursa’nın ilginç özelliklerinden biri, Türkiye’nin en büyük sanayi kentlerinden biri olmasına rağmen yaşam kalitesi açısından üst sıralarda yer alabilmesidir.
Otomotiv, tekstil ve makine sanayisi kent ekonomisini güçlendirirken, aynı zamanda hava kalitesi, ağır taşıt trafiği ve çevresel baskılar gibi sorunları da beraberinde getirmektedir.
Bu durum, planlama disiplininin temel sorularından birini yeniden gündeme getiriyor:
BURSA’DA ZAMAN
Bursa’da bir eski cami avlusu,
Küçük şadırvanda şakırdıyan su;
Orhan zamanından kalma bir duvar…
Onunla bir yaşta ihtiyar çınar
Eliyor dört yana sakin bir günü.
Bir rüyadan arta kalmanın hüznü
İçinde gülüyor bana derinden.
Yüzlerce çeşmenin serinliğinden
Ovanın yeşili göğün mavisi
Ve mimarîlerin en ilâhisi.
Bir zafer müjdesi burda her isim:
Sanki tek bir anda gün, saat, mevsim
Yaşıyor sihrini geçmiş zamanın
Hâlâ bu taşlarda gülen rüyanın.
Güvercin bakışlı sessizlik bile
Çınlıyor bir sonsuz devam vehmiyle.
Gümüşlü bir fecrin zafer aynası,
Muradiye, sabrın acı meyvası,
Ömrünün timsali beyaz Nilüfer,
Türbeler, camiler, eski bahçeler,
Şanlı hikâyesi binlerce erin
Sesi nabzım olmuş hengâmelerin
Nakleder yâdını gelen geçene.
Bu hayâle uyur Bursa her gece,
Her şafak onunla uyanır, güler
Gümüş aydınlıkta serviler, güller
Serin hülyasıyla çeşmelerinin.
Başındayım sanki bir mucizenin,
Su sesi ve kanat şakırtılarından
Billûr bir âvize Bursa’da zaman.
Yeşil türbesini gezdik dün akşam,
Duyduk bir musikî gibi zamandan
Çinilere sinmiş Kur’an sesini.
Fetih günlerinin saf neşesini
Aydınlanmış buldum tebessümünle.
İsterdim bu eski yerde seninle
Başbaşa uyumak son uykumuzu,
Bu hayâl içinde… Ve ufkumuzu
Çepçevre kaplasın bu ziya, bu renk,
Havayı dolduran uhrevî âhenk..
Bir ilâh uykusu olur elbette
Ölüm bu tılsımlı ebediyette,
Belki de rüyâsı bu cetlerin,
Beyaz bahçesinde su seslerinin.
AHMET HAMDİ TANPINAR
